Een ton fossiele CO2 warmt het klimaat eeuwenlang op. Een ton die in een jong bos is opgeslagen, kan in één droge zomer terug in de lucht zitten. Permanentie gaat over de vraag hoe lang de koolstof achter een credit opgeslagen blijft, en wat er gebeurt als dat niet zo is.
Permanentie is hoe lang de koolstof die een project opslaat of beschermt, uit de atmosfeer blijft. Koolstof in bos en bodem blijft decennia tot eeuwen en kan weer vrijkomen; biochar, versnelde verwering en geologische opslag houden koolstof eeuwen tot millennia vast. In dit artikel lees je hoe permanentie per projecttype verschilt, hoe standaarden zich met bufferpools tegen terugval verzekeren, waar die buffers tekortschoten en wat je controleert voordat je koopt.
Waarom permanentie ertoe doet
Een carbon credit stelt dat een ton dankzij een project uit de atmosfeer is gehouden. Komt die ton later terug, door een bosbrand, een drooggelegd veengebied of een lekkende opslag, dan klopt de claim niet meer.
Dat telt zwaarder nu claims strenger worden. De Corporate Net-Zero Standard V2.0 van SBTi verplicht grotere bedrijven om vanaf 2035 CO2-verwijdering te financieren, met een groeiend aandeel langlevende verwijdering, die koolstof “eeuwen tot millennia” kan vasthouden. Kortlevende verwijdering, voor “decennia tot eeuwen”, telt ook mee, maar niet voor het langlevende deel (SBTi-eisen voor CO2-verwijdering). De standaard koppelt bewust geen aantal jaren aan die categorieën.
Permanentie per projecttype
Projecttype | Waar de koolstof zit | Gangbare opslagduur | Belangrijkste risico’s op terugval |
|---|---|---|---|
Bosbescherming (REDD+) | staand bos | zolang het bos blijft staan | brand, illegale kap, beleidswijziging |
Herbebossing en agroforestry | bomen en bodem | decennia tot eeuwen | brand, droogte, plagen, kap |
Bodemkoolstof | landbouwgrond | jaren tot decennia, afhankelijk van de praktijk | andere landbouwpraktijk, droogte |
Mangroven en wetlands | kustsediment en vegetatie | decennia tot eeuwen | cyclonen, erosie, zeespiegelstijging, kap |
Biochar | stabiele koolstof in bodem of materialen | eeuwen, afhankelijk van productie en gebruik | laag bij goed gemaakte biochar |
Versnelde verwering | carbonaten en bicarbonaten | millennia | zeer laag na reactie |
BECCS en direct air capture met opslag | CO2 in geologische lagen | millennia | zeer laag, integriteit en monitoring van de opslag |
Registers voor verwijdering maken opslagduur expliciet. Puro.earth eist sinds 2023 minimaal 100 jaar opslag, eerst was dat 50, en labelt credits als 100+, 200+ of 1.000+ jaar (Puro.earth). Ook het Europese CRCF werkt met looptijden: permanente verwijdering, koolstoflandbouw met minimaal vijf jaar, en opslag in producten van minstens 35 jaar (CRCF-gecertificeerde carbon credits).
Permanentie telt ook bij vermijdingscredits. Een credit voor bosbescherming houdt alleen stand als het bos jaren later nog overeind staat.
Zo gaan standaarden om met terugval: bufferpools
De meeste natuurlijke credits worden beschermd door een bufferpool, een gezamenlijke reserve die werkt als een eigen verzekering.
Elk project beoordeelt zijn risico op terugval. Bij Verra gebeurt dat met de AFOLU Non-Permanence Risk Tool, die interne, externe en natuurlijke risico’s scoort.
Op basis van die score stort het project een deel van zijn credits op een gezamenlijke bufferrekening. Meer risico betekent een groter deel.
Buffercredits zijn geen gewone credits: kopers kunnen ze niet kopen of afboeken.
Gaat er koolstof verloren, dan annuleert het register evenveel buffercredits, zodat het aantal credits in omloop blijft kloppen met de koolstof die nog is opgeslagen.
De pool is gedeeld tussen alle projecten van de standaard. Een brand in één project wordt gedekt door de bijdragen van allemaal. Daarom telt de gezondheid van de hele pool, niet alleen de bijdrage van jouw project.
Sinds december 2025 test Verra ook alternatieven voor de gezamenlijke buffer: een verzekering die ten minste de credits dekt die tijdens de looptijd worden uitgegeven, met verzekeraars als CarbonPool, Kita en Artio, of een fonds dat wordt gevuld uit een deel van de verkoopopbrengst (Verra).
Als buffers tekortschieten
Een bufferpool werkt alleen als de bijdragen passen bij het echte risico. De duidelijkste test tot nu toe komt uit het verplichte programma voor boscompensatie in Californië. Een wetenschappelijk getoetste studie vond dat bosbranden in minder dan tien jaar bijna een vijfde van de totale bufferpool hadden opgebruikt, ofwel minstens 95% van het deel dat het brandrisico voor 100 jaar moest dekken (Badgley e.a., Frontiers in Forests and Global Change, 2022).
Voor vrijwillige kopers laat de studie twee dingen zien: risicomodellen op basis van historische brand- en droogtedata onderschatten een opwarmend klimaat, en een buffer is een gedeelde belofte die afhangt van alle andere projecten erin. Boscredits blijven bruikbaar, zolang je weet wat erachter staat. Standaarden herzien om die reden hun risico-instrumenten.
Tip van Bernard de Wit, oprichter van Regreener: “Vraag bij elk bos- of bodemproject naar twee getallen: de bufferbijdrage van het project en hoe lang het na de laatste uitgifte blijft monitoren. Een lage bijdrage in een brandgevoelige regio, of monitoring die stopt als de credits stoppen, betekent dat het risico op terugval bij jou is neergelegd.”
Permanentie en je claims
Permanentie bepaalt wat je mag zeggen. Een herbebossingscredit kan vandaag een bijdrageclaim onderbouwen en telt onder SBTi als kortlevende verwijdering. Hem permanent noemen, of gebruiken om langlevende uitstoot bij net zero te neutraliseren, overdrijft wat hij doet.
Drie vuistregels die we met klanten gebruiken:
Laat opslag passen bij het doel. Gebruik langlevende verwijdering voor het langlevende deel van de SBTi-eis en voor het neutraliseren van rest-CO2. Gebruik natuurlijke credits voor bijdrageclaims en bijkomende voordelen.
Noem het type opslag in de claim. “Wij financierden 500 ton herbebossing in Indonesië” klopt. “Wij hebben 500 ton permanent verwijderd” niet.
Spreid. Credits verdelen over projecttypen, regio’s en standaarden beperkt de gevolgen van één terugval. SparkOptimus combineerde daarom herbebossing in Indonesië met biochar in Ghana.
Wat je controleert voordat je koopt
Type opslag en opslagduur: waar de koolstof zit en hoe lang, in de projectdocumenten.
Bufferbijdrage en risicoscore: het percentage dat het project afdraagt, en waarom.
Monitoringsverplichting: hoe lang het project na de creditperiode blijft monitoren.
Geschiedenis van terugval: eerdere verliezen en hoe die zijn gecompenseerd.
Contractafspraken: of je leverancier credits vervangt als een terugval ze raakt.
Label voor opslagduur: bij verwijdering de opgegeven opslagduur (bijvoorbeeld 100+ of 1.000+ jaar) en hoe die is aangetoond.
Onze gratis kwaliteitscheck beoordeelt permanentie samen met additionaliteit en baseline, en kwaliteit van CO2-credits beoordelen zet het in de volledige checklist. Voor het totaalbeeld van verwijderingstypen, zie CO2-verwijdering uitgelegd.
“Permanentie is waar natuurlijke en technische verwijdering het meest verschillen, en waar kopers ze het vaakst door elkaar halen. Allebei hebben ze hun plek. De fout is betalen voor een bos en het omschrijven als een kluis.”
Bernard de Wit, oprichter van Regreener
Controleer de permanentie van een project
Onze gratis kwaliteitscheck beoordeelt een project op permanentie, additionaliteit en baseline, en geeft je de vragen voor je leverancier.
